Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, bên cạnh tuổi khai sinh (tuổi dương), người Việt thường sử dụng “tuổi mụ” (tuổi âm hay tuổi ta) để xem xét các việc trọng đại trong đời như làm nhà, cưới hỏi, hoặc khởi sự làm ăn.
1. Tuổi mụ được tính như thế nào?
Khái niệm “tuổi mụ” bắt nguồn từ quan niệm xem trọng thời gian thai nghén (9 tháng 10 ngày). Người xưa tính rằng khi một đứa trẻ vừa cất tiếng khóc chào đời, sinh linh ấy đã có 1 năm tuổi trong bụng mẹ.
- Công thức chuẩn: $$\text{Tuổi mụ} = \text{Năm hiện tại} - \text{Năm sinh âm lịch} + 1$$
Ví dụ: Bạn sinh vào năm Ất Hợi (1995), vào năm 2026:
- Tuổi dương lịch: $2026 - 1995 = 31$ tuổi.
- Tuổi mụ: $2026 - 1995 + 1 = 32$ tuổi.
2. Hệ Thống 60 Hoa Giáp và Ngũ Hành Nạp Âm
Thập Can (10 Thiên Can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) phối hợp cùng Thập Nhị Chi (12 Địa Chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi) tạo nên chu kỳ 60 năm gọi là Lục Thập Hoa Giáp.
Mỗi cặp Can Chi tương ứng với một Nạp Âm Ngũ Hành cụ thể (gồm 30 nạp âm chia đều cho 5 hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ):
- Hành Kim: Hải Trung Kim, Kiếm Phong Kim, Bạch Lạp Kim, Sa Trung Kim, Kim Bạch Kim, Thoa Xuyến Kim.
- Hành Mộc: Đại Lâm Mộc, Dương Liễu Mộc, Tùng Bách Mộc, Bình Địa Mộc, Tang Đố Mộc, Thạch Lựu Mộc.
- Hành Thủy: Giản Hạ Thủy, Tuyền Trung Thủy, Trường Lưu Thủy, Thiên Hà Thủy, Đại Khê Thủy, Đại Hải Thủy.
- Hành Hỏa: Lư Trung Hỏa, Sơn Đầu Hỏa, Tích Lịch Hỏa, Sơn Hạ Hỏa, Phúc Đăng Hỏa, Thiên Thượng Hỏa.
- Hành Thổ: Lộ Bàng Thổ, Thành Đầu Thổ, Ốc Thượng Thổ, Bích Thượng Thổ, Đại Trạch Thổ, Sa Trung Thổ.
3. Cung Mệnh (Cung Phi Bát Trạch)
Ngoài mệnh sinh (Nạp âm dùng chung cho cả nam và nữ sinh cùng năm), phong thủy Bát Trạch còn xét đến Cung Phi, phụ thuộc chặt chẽ vào giới tính để xác định phương hướng xây nhà, mở cửa chính, kê bàn làm việc hợp phong thủy.